Χωρίς τίτλο

Ender, Yurii (1898-1963) · 1921

Η σύγκριση της ζωγραφικής με τη μουσική κατέχει σημαντική θέση στη θεωρητική σκέψη του 20ου αιώνα. Το γεγονός ότι η εικόνα αποτελείται από μεμονωμένα χρώματα, όπως και η μουσική σύνθεση από μεμονωμένους ήχους και ότι ο ισορροπημένος και άλλοτε δυσαρμονικός συνδυασμός χρωμάτων και ήχων, πάνω στον καμβά και το πεντάγραμμο αντίστοιχα, κυβερνάται από το νόμο της αρμονίας και της δυσαρμονίας, προκάλεσαν την πεποίθηση ότι είναι παράλληλες επιστήμες και υπόκεινται στους ίδιους νόμους. Η διευρυμένη όραση της οργανικής ομάδας καλούνταν τώρα να εξυπηρετήσει την ανάγκη για συγχρονισμό των αισθήσεων της όρασης και της ακοής. Στο εργαστήριο του Ματιούσιν υπήρχαν πολυάριθμες σπουδές πάνω στο χρώμα και τον ήχο και οι μαθητές του καλούνταν να οξύνουν τις αισθήσεις τους και να διευρύνουν την ικανότητά τους να αντιλαμβάνονται όχι μόνο τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του χρώματος αλλά και του ήχου, καθώς και το πώς αυτός επιδρούσε πάνω στις τονικές αξίες των χρωμάτων. Η Σχολή του Matiushin έδωσε τα καλύτερα αποτελέσματά της τη δεκαετία του 1920. Οι μη-αντικειμενικές αρχές και ιδιότητες της θεωρίας του, τόσο διαφορετικές από εκείνες του Σουπρεματισμού, πήραν μορφή μέσα από τα έργα των Enders και του ίδιου. Η καμπύλη γραμμή, και όχι η ευθεία, έγινε η βάση της εικαστικής δομής του έργου του, ενώ το χρώμα χρησιμοποιήθηκε σύμφωνα με τους οργανικούς νόμους της φύσης. Οι γραμμές αυτές αποτελούσαν το πρότυπο της δημιουργίας του, η οποία δεν αποσκοπούσε στο να αντιγράψει τη φύση, αλλά στο να αποδώσει με τη βοήθεια των εικαστικών μέσων τις «χειρονομίες» της φύσης πάνω στον καμβά. Για το Matiushin η ζωγραφική επιφάνεια αποτελεί τμήμα της φύσης, και τα στοιχεία που τη συνθέτουν –υφή, χρώμα, σχέδιο- λειτουργούν σύμφωνα με τους κανόνες που τη διέπουν.