Στήριγμα φτερού για το “Λετάτλιν”

Τάτλιν Β.

Στήριγμα φτερού από την πτητική μηχανή “Λετάτλιν”. 1929- 1932. Ξύλο ιτιάς και φελλός. Μήκος: 240. Το τελευταίο πειραματικό σχέδιο του Τάτλιν ήταν η ιπτάμενη συσκευή ή αεροποδήλατο, το Λετάτλιν, όνομα σύνθετο από το επίθετο του και τη ρωσική λέξη “λετάτ” που σημαίνει “πετώ”. Μεταξύ των ετών 1929 και 1932, ο Τάτλιν κατασκεύασε τρεις πανομοιότυπες σχεδόν συσκευές, τις οποίες εξέθεσε στη Μόσχα το 1932. Η εργασία εκτελέστηκε στον εργαστήριο του στη Μονή Νοβοντέβιτσι με τη βοήθεια μιας ομάδας που περιελάμβανε τους Αλεξέι Σότνικοφ, Γκεόργκι Παβιλόνοφ, Αλεξάντρ Στσιπίτσιν και Αλεξέι Ζελένσκι. Το στήριγμα φτερού ήταν πρόσθετο κομμάτι που ο Τάτλιν έδωσε τελικά στον Ζελένσκι, η χήρα του οποίου το πούλησε στον Κωστάκη μετά το θάνατο του γλύπτη. Ο Τάτλιν ήλπιζε πως το Λετάτλιν θα κατασκευαζόταν τελικά μαζικά και θα γινόταν είδος καθημερινής χρήσης όπως το ποδήλατο. Η ιδέα πρέπει να είναι παλιά, πολύ προ του τέλους της δεκαετίας του 1920. Αν κρίνουμε από ένα σχόλιο του ποιητή Χλέμπνικοφ το 1912, Ο Τάτλιν είχε κατα νου μια ιπτάμενη συσκευή ήδη εκείνη την εποχή και , σύμφωνα με τον Ν. Τριάσκιν, δούλευε ένα πρόπλασμα όταν ζούσε στο Κιέβο το 1926. Κατά το σχεδιασμό της κατασκευής του, ο Τάτλιν εγκατέλειψε τον εγκωμιασμό της τεχνολογίας της μηχανής που είχε χαρακτηρίσει το Μνημείο στην Τρίτη Διεθνή. Αυτή τη φορά στράφηκε και μελέτησε τη φύση, όπως ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, με σκοπό να την αναδημιουργήσει. Οι φυσικές δομές των μικρών γερανών και ο τρόπος προσαρμογής τους στο πρόβλημα της πτήσης έθεσαν τη βάση για τη μηχανική και τη μορφή του Λετάτλιν. Ο Τάτλιν δήλωσε πως η συσκευή του δομείται πάνω στην αρχή της αξιοποίησης των ζώντων οργανικών μορφών (“Η Τέχνη στην Τεχνολογία”). Απέφυγε όσο μπορούσε τα υλικά της σύγχρονης αεροναυπηγικής. Χρησιμοποίησε κυρίως ιτιά και μετάξι, αλλά και φελλό, μπανέλα, δερμάτινους ιμάντες, αλλά και πιο βιομηχανικά υλικά όπως ρουλεμάν, συρματόσχοινα και ντουραλουμίνιο. Για να εξασφαλίσει το μέγιστο της ελαστικότητας και εκτατότητας ο Τάτλιν έσχισε το ξύλο της ιτιάς και το κατεργάστηκε σε πρέσσα ατμού για να λάβει τα επιθυμητά σχήματα. Βασισμένος στην ανάλυση της δομής, των υλικών και της κατασκευαστικής μεθόδου, ο σχεδιασμός του Λετάτλιν σχετίζεται με τον κονστρουκτιβισμό αλλά έδωσε έμφαση στην οργανικότητα μάλλον παρά στην τεχνολογία. Έγινε τουλάχιστον μια πτήση αλλά δεν κατασκευάστηκε μαζικά, μολονότι ο Τάτλιν συνέχισε να το δουλεύει μέχρι το θάνατο του. Το Λετάτλιν υπήρξε η έκφραση μιας ισχυρής ουτοπικής παρόρμησης. Ο Τάτλιν δήλωσε πως θέλει κι εκείνος να ξαναδώσει στον άνθρωπο το αίσθημα της πτήσης (Ζελίνσκι, “Λετάτλιν”). Πράγματι, ο Τάτλιν αξιοποίησε αρχές που διέπουν τους φυσικούς οργανισμούς για να δώσει στον άνθρωπο φτερά και να τον ελευθερώσει από τη βαρύτητα. Από τη φιλοδοξία του να αναδομήσει το κτιστό περιβάλλον, ο Τάτλιν προχώρησε στην απελευθέρωση του ανθρώπινου δυναμικού. Αυτή είναι ίσως η ύστατη έκφραση του οραματικού κινήτρου που διατρέχει ολόκληρο το κονστρουκτιβιστικό επεισόδιο στη ρωσική τέχνη. Παραγωγισμός.